رئیس حوزههای علمیه با تبیین نظریه تقریب در گفتمان انقلاب اسلامی گفت: امروز عالم اسلام ظرفیت و اقتضای حرکت بهسوی یک همگرایی کلان تمدنی و فوقراهبردی را دارد و اگر از فرصت تاریخی ایجادشده به برکت مقاومت، خون شهدا و رهبری جمهوری اسلامی استفاده نکنیم، به تاریخ آینده خیانت کردهایم
تاریخ انتشار :شنبه ۷ شهريور ۱۴۰۵ ساعت ۲۲:۰۳
کد مطلب : 24054
وی با اشاره به فلسفه برگزاری این کنفرانس در قم اظهار کرد: قم به یک معنا ۱۲۰۰ سال سابقه نشر و خردورزی در حوزه معارف اسلامی و اهلبیت (ع) دارد و در سده اخیر نیز به کانون جوشان معارف اسلام و نظریههای کلان در مسائل اجتماعی، سیاسی و بینالمللی با منطق اسلامی تبدیل شده است.
رئیس حوزههای علمیه افزود: شاید مهمترین ممیزه سده اخیر برای قم این باشد که این شهر و حوزه، کانون روشنی از علم و اندیشه شد که از درون آن نظریههای هدایت امت و تحولات بزرگ جهانی برون آمد و امام راحل قهرمان این نظریهپردازیهای جدید شد.
نقش بزرگان حوزه در نظریهپردازی اسلامی
آیتالله اعرافی با اشاره به نقش بزرگان حوزه در این مسیر گفت: جمع بزرگی از اندیشهورزان ما در این خردورزی و نظریهسازی مشارکت داشتند؛ از آیتالله حائری و آیتالله بروجردی گرفته تا علامه طباطبایی، شهید مطهری و شهید بهشتی.
وی ادامه داد: در این میان، جایگاه امام راحل و کبیرمان و همچنین جایگاه رهبر و قائد و امام شهید ما، جایگاهی بیبدیل و ممتاز است. این دو امام بزرگوار هم در میدان نظریهسازی و نظریهپردازی گامهای بزرگ برداشتند و هم در میدان عمل و معماری میدانی، پرچمدار و پیشگام بودند.
رئیس حوزههای علمیه با اشاره به ویژگی ممتاز امام شهید تصریح کرد: از ویژگیهای امام شهید آن بود که تولید قدرت میکرد، بر اساس آن قدرت نظریهپردازی میکرد و بر پایه همان قدرت، راهبری میدانی و عملی انجام میداد.
آیتالله اعرافی گفت: ایشان در تولید قدرت در شش ساحت بسیار مهم یگانه روزگار بود؛ از علم و فناوری و فرهنگ گرفته تا عرصه نظامی و دفاعی، سیاسی و بینالمللی. بر پایه این قدرت وارد میدان شد و تولید قدرتی شکل گرفت که در جنگ سوم بر همه عالم آشکار و نمایان شد.
چهار نظریه نادرست درباره وحدت اسلامی
مدیر حوزههای علمیه در ادامه با طرح این پرسش که «وقتی از تقریب و وحدت و هویت واحده امت اسلام سخن میگوییم، کدام نظریه را باید بپذیریم و کدام را نفی کنیم؟»، چهار نظریه را که از منظر گفتمان انقلاب اسلامی و اندیشه امام راحل و امام شهید نادرست هستند، تشریح کرد.
وی نخستین نظریه را ترکیب، ادغام و یکدستسازی مذاهب دانست و گفت: این فرضیه، اولیه و بسیار ضعیف است؛ چراکه مستلزم جمع متضادها و متناقضهاست. مذاهب اسلامی در حوزههای کلام، عقاید، اخلاق و فقه دیدگاههایی دارند که قابل جمع نیست و این ترکیب اشکالات زیادی دارد.
آیتالله اعرافی نظریه دوم را حذف ممیزات و مفترقات و بسنده کردن به مشترکات یا اسلام بدون مذاهب عنوان کرد و افزود: این نظریه نیز مستلزم ارتفاع نقیضین است. نمیتوان ممیزات را کنار گذاشت؛ چراکه در بسیاری از موارد باید یکی از دو دیدگاه پذیرفته شود. ضمن اینکه استدلال و برهان را نمیتوان از طرف مقابل گرفت.
وی خاطرنشان کرد: اشکال مشترک این دو نظریه آن است که خود این دیدگاه نیز میتواند به یک فرقه و جریان جدید در عالم اسلام تبدیل شود و در نتیجه، باز هم به وحدت دست پیدا نخواهیم کرد.
رئیس حوزههای علمیه، نظریه سوم را پلورالیسم معرفتی و حقانیت همه مذاهب دانست و تأکید کرد: ما مطمئناً در برابر این نظریه قائل به این هستیم که صحت ندارد. نمیتوان حقانیتهای متعدد در امور متناقض را پذیرفت.
وی افزود: ما به وجود نفسالامر واقعی، استحاله اجتماع و ارتفاع نقیضین و همچنین صدق و کذب واقعی و انطباق با نفسالامر معتقدیم؛ بنابراین این نظریه با مبانی فلسفی ما در مباحث معرفتشناسی تضاد دارد.
آیتالله اعرافی پلورالیسم نجات را چهارمین نظریه دانست و گفت: این نظریه برخلاف سه نظریه قبلی، فیالجمله مورد قبول ماست، اما نه به شکل مطلق. اگر کسی با شرایط معذوریت در مسیری قرار گرفت، ممکن است معذور باشد؛ این جمله درست است، اما «منجمله» درست نیست و نیازمند قیود و شروط است.
نظریه انقلاب اسلامی؛ وحدت بدون حذف تفاوتها
مدیر حوزههای علمیه در ادامه به تشریح نظریه پنجم پرداخت و آن را نظریه انقلاب اسلامی و امام شهید خواند.
وی نخستین عنصر این نظریه را وجود مشترکات کثیر، عمیق و هویتساز دانست و اظهار کرد: این نظریه مبتنی بر وجود مشترکات گستردهای است که میتواند هویت واحد فکری، اجتماعی و سیاسی ایجاد کند.
آیتالله اعرافی گفت: این مشترکات در حد ۱۰ تا ۲۰ گزاره متعارف نیست، بلکه دارای عمق معرفتی و جلوههای هویتی و تمدنی است. این رشته مشترکات گسترده، عمیق، هویتساز و تمدنساز، همان نخ تسبیحی است که امت را زیر یک خیمه جمع میکند.
وی حفظ ممیزات در کرسیهای علمی را دومین عنصر این نظریه برشمرد و تصریح کرد: ما در ممیزات و مفترقات، نفی و اثبات را در کرسیهای علمی حفظ میکنیم و فضای مباحثات علمی را نمیبندیم؛ اما ممیزات نباید به هویت واحد و جریان یگانه امت لطمه بزند.
رئیس حوزههای علمیه سومین عنصر را مرزهای قطعی اسلام دانست و گفت: آنچه مرز اسلام و کفر است، چند اصل اساسی شامل توحید، رسالت و معاد و انکار ضروریاتی است که به این اصول بازمیگردد. این مرز، قاطع و روشن است و عبور از آن همان افراطگرایی است که ما آن را نفی میکنیم.
وی چهارمین عنصر را فقه روابط اجتماعی میان مسلمانان عنوان کرد و افزود: ما منظومهای از ایجاب و سلبها در روابط اجتماعی داریم که مخصوص مسلمانان است. این سلسله روابط اخلاقی و اجتماعی میتواند روابط بههمپیوسته اجتماعی و سیاسی میان مسلمانان را تأمین کند.
آیتالله اعرافی ادامه داد: فقه ما و مذاهب دیگر نیز عمدتاً این روابط را اجازه میدهد و راه را برای تجلی همان اخوتی که مورد تأکید قرار گرفته است، باز میکند.
مصالح و دشمنان مشترک؛ عناصر تکمیلی وحدت
رئیس حوزههای علمیه با اشاره به عناصر تکمیلی نظریه پنجم بیان کرد: علاوه بر این عناصر، مصالح مشترک و منافع مشترک نیز وجود دارد. حتی اگر آن چهار عنصر قبلی به آن حدت و شدت هویتساز تمدنی نبود، قرار گرفتن ما در یک منطقه، کنار هم بودن، داشتن مصالح مشترک و برخورداری از ظرفیتهای بزرگ و استعدادهای عظیم، عقل حکم میکند که این ظرفیتها کنار هم قرار بگیرند و مصالح خود را تأمین کنند.
وی افزود: دشمنان مشترک، نفی تعرض به مقدسات دیگران و تأکید بر محبت اهلبیت (ع) بهعنوان اصل واحد، از دیگر عناصر این نظریه است.
امت اسلامی در آستانه یک همگرایی تمدنی
آیتالله اعرافی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تحولات اخیر جهان اسلام تصریح کرد: امروز عالم اسلام اقتضای آن را دارد که بهسوی یک همگرایی کلان تمدنی و فوقراهبردی حرکت کند. این استعداد و ظرفیت هرگز در قرنهای قبل وجود نداشت.
وی خاطرنشان کرد: ما در دو قرن گذشته شاهد عقبماندگی، جنگها و اشغالها، از جمله اشغال فلسطین عزیز بودهایم و سیطره استکبار و صهیونیسم راه نفس کشیدن را بر کشورهای اسلامی بسته بود.
رئیس حوزههای علمیه ادامه داد: به برکت گفتمان انقلاب اسلامی، امت اسلام تکانی تاریخی خورده است و در جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه رمضان و با شهادت قائد عظیمالشأن ما، جهانی جدید پدید آمده و معادلات عالم دچار تغییر شده است.
وی با هشدار نسبت به غفلت از این فرصت تاریخی تأکید کرد: اگر از این ظرفیت جدید که به برکت خون شهدا، مقاومت ایران، ملت ایران و رهبری معظم ایران پدید آمده استفاده نکنیم، به تاریخ آینده خیانت کردهایم.
آیتالله اعرافی افزود: هرگز در مخیله جریانهای سیاسی عالم نمیآمد که بتوان مقابل بزرگترین قدرت سیاسی، اقتصادی و نظامی عالم و دستنشانده آن در منطقه، یک روز مقاومت کرد. ایران و محور مقاومت معادله جدیدی را برپا کرد و این معادله جدید شوخی نیست.
امنیت منطقه بدون اتکا به غرب پایدار نیست
رئیس حوزههای علمیه با اشاره به تحولات منطقه گفت: در ذهن دولتمردان منطقه خلیجفارس که همراهی با دشمن کردند، حتماً این نکته وجود دارد که امنیت و آسایش آنان عاریتی بود، از غرب گدایی میشد و پایدار نیست.
وی تصریح کرد: اگر ما یک منظومه بههمپیوسته با گفتمان مقاومت و انقلاب اسلامی شکل داده بودیم، امروز اسرائیل وجود نداشت و امت اسلامی پرچمدار علم و تمدن در عالم بود.
آیتالله اعرافی با تأکید بر اینکه تحولات اخیر نباید مانعی در مسیر وحدت امت اسلامی تلقی شود، اظهار کرد: گاهی تصور میشود جنگ شده و پایگاههای منطقه را زدیم و پس از این نیز محکمتر خواهیم زد؛ اما هیچکس گمان نکند اینها مخل وحدت و یگانهسازی امت است. اتفاقاً این تحولات در حال تولید سرمایه برای وحدت تمدنی و سرنوشتساز در عالم اسلام است.
ضرورت تولید نظریه در حوزه و دانشگاه
وی در پایان با تأکید بر مسئولیت حوزه و دانشگاه عنوان کرد: باید در فلسفه تقریب، کلام تقریب، فقه تقریب و اخلاق تقریب و همچنین فلسفه، کلام و فقه امت واحده اسلامی گامهای بزرگتری برداریم و در رشته مباحث علمی و فکری خود تدابیر جدیتری بیندیشیم.
رئیس حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: حوزه باید در این مسیر تولید نظریه کند. ما در ۲۰ قلمرو جدید فقهی نیاز به کار داریم که یکی از آنها فقه روابط اجتماعی و روابط میان مسلمانان است
انتهای خبر/ https://qomefori.ir/vdcee78w.jh8eni9bbj.html
qomefori.ir/vdcee78w.jh8eni9bbj.html
